1. Hafta Mikro İktisat Deneme Soruları

1)Tüketici dengesinin sağlandığı durumda, aşağıdakilerden hangisi her mal için aynıdır?

 

a) Tüketilen malların marjinal faydaları

b) Tüketilen malların marjinal ikame oranları

c) Tüketilen malların fiyatları ile marjinal faydalarının çarpımları

d) Tüketilen malların marjinal faydalarının fiyatlarına oranları

e) Tüketilen malların marjinal faydalarının tüketicinin gelirine oranları

 

Cevap:

MUx/Px=MUy/Py tüketici denge koşuludur. Bu koşul bize d şıkkını söyler.Diğer taraftan denge durumunda MRS malların fiyatları oranına eşitlenir. Ayrıca mallar arasındaki marjinal fayda oranı yine malların fiyatları oranına eşitlenir.Aynı eşitlikten türeyen alternatif yorumları da bilmekte yarar vardır.

2) Malların fiyatları yüzde 50 ve tüketicinin geliri yüzde 25 oranında artarsa bütçe doğrusu için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

a)Eğimi artarak sağa kayar.

b)Eğimi azalarak sola kayar.

c)Eğimi değişmeden sola kayar.

d)Eğimi değişmeden sağa kayar.

e)Konumu değişmez.

Cevap: Bütçe doğrusunun eğimini değiştiren yegane şey gelir değişmeden malların fiyatları oranının yani Px/Py değerinin değişmesidir. Hem X malı hem de Y malının fiyatı aynı oranda artsa ya da azalsa yine eğim değişmez! Öyleyse eğimin değişmesi için nispi fiyat yapısının bozulması gerekmektedir.

Diğer taraftan gelirdeki değişme ise bütçe doğrusunu içeri veya dışarı kaydırmaktadır. Gelir arttığında bütçe doğrusu dışa(sağa) , gelir azaldığında ise bütçe doğrusu içe(sola) kaymaktadır.

Soruda her ikisinde değişme olması durumu sorulmaktadır.Malların fiyatlarının aynı oranda (%50) artması tüketicinin alabileceği X ve Y malı miktarını azaltacağından bütçe doğrusunu içeri kaydırmaktadır.(eğim değişmez.) Gelirdeki artış ise bütçe doğrusunu dışarı kaydıracağından nihai etkiye bakılacaktır. Fiyatlardaki artış daha fazla olduğundan gelir artışı bunu telafi edememekte ve sonuçta bütçe doğrusu paralel olarak sola kayacak eğimi değişmeyecektir.

3)Yalnız bir mal tüketen bir tüketicinin toplam fayda fonksiyonu U=ax-x² şeklindedir. (x miktarı gösterirken, a pozitif bir katsayıdır.)

Bu tüketicinin doyum noktası 2 birim olduğuna göre, a kaçtır?

 

A) 1            B) 2           C) 3          D) 4            E) 5

Cevap: Tek mal tükettiği varsayılan tüketici için denge koşulu (fayda maksimizasyon koşulu) o malın marjinal faydasını yine o malın fiyatına eşitlemektir.

Yani; MUx=Px olmalıdır.

Soruda fiyat verilmemiştir. Fiyat verilmediği için fiyatsız bir mal tükettiğini varsayalım. Fiyatı sıfır olan bir mal için doyum noktası marjinal faydanın sıfır olduğu yerdir. Yani tüketici toplam faydası maksimum olana kadar bu malı tüketir.( örneğin mevlide giden bir insan mevlid sonrası dağıtılan kıymalı pideden tıka basa doyana kadar yer. Yani yemeği ilave pideden haz almadığı anda bırakır.)

O halde U=ax-x²  ise MU=a-2x dir. ve doyum noktası MU' nun sıfıra eşit olduğu yerdir.

MU=a-2x=0 ve doyum noktasında x=2 ise buradan a=4 çıkar.

4) Bir malın Giffen malı olarak tanımlanabilmesi için ikame etkisi, gelir etkisi ve toplam etki hangi yönlerde oluşmalıdır ?

                

           İkame etkisi              Gelir etkisi            Toplam etki

 

       a)     Pozitif                    Negatif                   Pozitif

       b)    Negatif                    Negatif                  Negatif

       c)     Negatif                    Pozitif                    Pozitif

       d)      Pozitif                     Pozitif                     Pozitif

       e)     Negatif                    Pozitif                    Negatif

 

Cevap: Giffen malı bir çeşit düşük maldır. Düşük mallarda gelir etkisi daima pozitiftir. Düşük mal olsun olmasın bütün mallarda ikame etkisi negatiftir. O halde ikame etkisi asla pozitif olamaz!!!

Düşük mallarda iki etkinin yönü ters olduğu için toplam etkinin ne olacağı ikame etkisi mi büyük gelir etkisi mi büyük ona göre belli olacaktır.

Düşük mallar için şayet negatif ikame etkisi > pozitif gelir etkisi ise toplam etki negatif çıkacaktır ki bu sonuç düşük mal için fiyat azaldığında talep edilen miktarın arttığı anlamına gelir.

Diğer taraftan şayet pozitif gelir etkisi > negatif ikame etkisinden ise toplam etki Pozitif çıkacaktır ki bu sonuç düşük mal için fiyat azaldığında talep edilen miktarın da azalacağını veya fiyat arttığında talep edilen miktarın da artacağı anlamına gelir.VE BU MALA GİFFEN MALI DENİR. Giffen malı durumunda "Talep Kanunu" artık geçerli değildir.Yani Eğer bir mal giffen malı ise ona dair çizilen talep eğrisi pozitif eğimli olur.

HER GİFFEN MALI DÜŞÜK MAL İKEN HER DÜŞÜK MAL GİFFEN MALI DEĞİLDİR.

Öyleyse  bir malın Giffen malı olabilmesi için ikame etkisinin negatif( ki her mal için negatif olduğu açıklanmıştır.) gelir etkisinin pozitif ( ki düşük mallarda pozitif olduğu açıklanmıştır.)  toplam etkinin de pozitif çıkması gerekir.